4th Marathi LBA 3. दारोदारी एक झाड

 टीप - DSERT कडून प्रश्नसंच तयार करण्याचे कार्य सुरू आहे तत्पूर्वी सरावासाठी आम्ही खालील प्रश्नसंच दिलेला आहे.. 

इयत्ता 4: पाठ आधारित मूल्यमापन -3. दारोदारी एक झाड

पाठ 3 : दारोदारी एक झाड

I. बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) - 1 गुणांचे प्रश्न

1. मुले प्रार्थनेसाठी कोठे जमली होती? (सोपे)

A) वर्गात

B) मैदानात

C) पटांगणात

D) बागेत

2. वनमहोत्सव कोणत्या निमित्ताने साजरा केला जातो? (सोपे)

A) वाढदिवस

B) झाडे लावणे

C) सण

D) परीक्षा

3. मुख्याध्यापकांनी मुलांना काय सूचना दिली? (सोपे)

A) खेळायला जाण्याची

B) अभ्यास करण्याची

C) एकेक झाड आणण्याची

D) शांत बसण्याची

4. महादेवाच्या मनात कोणता शब्द घुमत होता? (सोपे)

A) परीक्षा

B) अभ्यास

C) वनमहोत्सव

D) खेळ

5. श्रीधरने कोणते रोप आणले होते? (सोपे)

A) लिंबाचे

B) आंब्याचे

C) कडुलिंबाचे

D) तुळशीचे

6. आंब्याची कच्ची फळे वापरून काय बनवता येते? (सोपे)

A) भाजी

B) लोणचे

C) मिठाई

D) चपाती

7. शुभप्रसंगी आंब्याच्या पानांचे काय बांधले जाते? (मध्यम)

A) हार

B) तोरण

C) वेणी

D) गजरा

8. मंजिरीने कोणते रोप आणले होते? (सोपे)

A) लिंबाचे

B) आंब्याचे

C) कडुलिंबाचे

D) तुळशीचे

9. तुळस ही कोणत्या प्रकारची वनस्पती आहे? (मध्यम)

A) शोभेची

B) भाजीची

C) औषधी

D) फळांची

10. तुळशीमुळे भोवतालची हवा कशी राहते? (सोपे)

A) खराब

B) स्वच्छ आणि निरोगी

C) गरम

D) थंड

11. तुळशीचे पान अथवा रस प्याल्याने काय वाढते? (मध्यम)

A) भूक

B) स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता

C) झोप

D) वजन

12. कडुलिंबाचे पान, फूल, साल, खोड, काड्या, लिंबोळ्या सर्व काही कसे आहे? (मध्यम)

A) निरुपयोगी

B) विषारी

C) औषधी

D) गोड

13. कडुलिंबाच्या काड्यातील रस कसा असतो? (सोपे)

A) गोड आणि पौष्टिक

B) आंबट आणि आरोग्यदायी

C) कडू आणि जंतूनाशक

D) तिखट आणि गरम

14. झाडांमुळे जमिनीची काय कमी होते? (मध्यम)

A) सुपीकता

B) झीज

C) मशागत

D) वाढ

15. वनमहोत्सव म्हणजे काय? (सोपे)

A) वनाचा लहान उत्सव

B) वनाचा मोठा उत्सव

C) वनात प्रवास

D) वनात खेळणे

16. आपल्या देशात दिवसेंदिवस काय वाढत आहे? (सोपे)

A) झाडे

B) लोकसंख्या

C) पाऊस

D) प्राणी

17. बेंगळूरुला कशाचे शहर म्हणतात? (सोपे)

A) उद्योगांचे

B) बागांचे

C) डोंगरांचे

D) नद्यांचे

18. बेंगळूरुला 'ग्रीन सिटी' का म्हणतात? (मध्यम)

A) तिथे खूप पाऊस पडतो म्हणून

B) तिथे मोठे शहर असूनसुद्धा प्रदूषण कमी आहे म्हणून

C) तिथे खूप हिरवीगार शेती आहे म्हणून

D) तिथे सर्व लोक हिरवे कपडे घालतात म्हणून

19. "दारोदारी एक झाड, गावो गावी एक वन, देशाचे करू नंदनवन" हे कोणी म्हटले? (सोपे)

A) शिक्षक

B) मुले

C) मुख्याध्यापक

D) महादेव

20. 'रोप' या शब्दाचा अर्थ काय आहे? (सोपे)

A) मोठे झाड

B) लहान रोपटे

C) फुल

D) फळ

II. रिकाम्या जागा भरा - 1 गुणांचे प्रश्न

21. वनमहोत्सवाच्या आदल्यादिवशी मुले प्रार्थनेला _____________ जमली होती. (सोपे)

22. शिक्षक वर्गात _____________ रोजी आले. (मध्यम)

23. आंब्याचे _____________ फळे खावयास मिळतात. (सोपे)

24. आंब्याचे लाकूड _____________ वापरले जाते. (मध्यम)

25. गोविंदने मंजिरीला _____________ म्हटले. (कठीण)

26. तुळशीमुळे घट्ट झालेला _____________ पातळ होण्यास मदत होते. (मध्यम)

27. कडुलिंबाच्या पानांपासून _____________ शुद्धी होते. (मध्यम)

28. खरूज, गजकर्ण, नायटा यासारखे _____________ रोगही बरे होतात. (कठीण)

29. झाडांमुळे _____________ चा समतोल राखला जातो. (मध्यम)

30. विकासासाठी प्रचंड प्रमाणात _____________ तोडली जात आहेत. (सोपे)

III. जोड्या जुळवा - 1 गुणांचे प्रश्न

31. अ गट

1. श्रीधर

2. मंजिरी

3. महादेव

4. राधा

5. फातिमा

**ब गट**

A. कडुलिंबाच्या पानांबद्दल बोलणारी

B. आंब्याचे रोप आणणारा

C. वनमहोत्सव म्हणजे काय विचारणारा

D. तुळशीचे रोप आणणारी

E. वनमहोत्सव का साजरा करायचा असे विचारणारी

IV. एका वाक्यात उत्तरे लिहा - 1 गुणांचे प्रश्न

32. मुले प्रार्थनेला कुठे जमली? (सोपे)

33. वनमहोत्सव केव्हा साजरा करतात? (मध्यम)

34. कच्च्या कैऱ्यांपासून कोणते पदार्थ तयार केले जातात? (सोपे)

35. वनमहोत्सव म्हणजे काय? (सोपे)

36. पावसाचे प्रमाण कमी का होत आहे? (मध्यम)

37. कोणते शहर 'ग्रीन सिटी' म्हणून ओळखले जाते? (सोपे)

38. तुळशीचे पान अथवा रस प्याल्याने स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढते असे कोणी सांगितले? (मध्यम)

39. कोणती औषधी वनस्पती 'कडू' असली तरी गुणकारी आहे? (सोपे)

40. झाडांमुळे हवा कशी राहते? (सोपे)

V. 2-3 वाक्यात उत्तरे लिहा - 2 गुणांचे प्रश्न

41. तुळशी या औषधी वनस्पतीपासून कोणते फायदे होतात? (मध्यम)

42. कडुलिंबातील औषधी गुण कोणते? (मध्यम)

43. पर्यावरणातील सर्व झाडे उपयुक्त कशी आहेत? (कठीण)

44. वनमहोत्सव का साजरा केला जातो? (मध्यम)

45. तुम्ही लावलेल्या रोपाची निगा कशी राखाल ते लिहा. (कठीण)

46. बेंगळूरुला 'बगिच्यांचे शहर' का म्हणतात? (मध्यम)

47. आंब्याची पाने कशासाठी उपयुक्त आहेत? (सोपे)

VI. वाक्य कोणी कोणाला उद्देशून म्हटले आहे ते लिहा - 1 गुणांचे प्रश्न

48. "मी आंब्याचे रोप आणले आहे" (सोपे)

49. "ये वेडा-बाई!" (सोपे)

50. "वनमहोत्सव म्हणजे वनाचा मोठा उत्सव" (मध्यम)

51. "सर, सारीच झाडे उपयुक्त आहेत का हो?" (सोपे)

52. "सर, आणखी औषधी वनस्पती कोणकोणत्या?" (सोपे)

VII. खालील वाक्य अर्थपूर्ण पद्धतीने लिहा - 1 गुणाचे प्रश्न

53. पानांचे तोरण / जाते / बांधले शुभप्रसंगी. (मध्यम)

54. आहे / रोप / तुळशीचे / मी / आणले. (सोपे)

55. प्राणवायूचा / तुळशीच्या / पुरवठा / रोपामुळे / होतो / भरपूर. (कठीण)

56. उपयुक्त / सारीच / आहेत / झाडे. (सोपे)

57. हवा / राहते / शुद्ध / झाडामुळे (मध्यम)

VIII. व्याकरण

A. वचन बदला - 1 गुणाचे प्रश्न

58. रोप (सोपे)

59. फळ (सोपे)

60. काडी (मध्यम)

61. शंका (सोपे)

62. झाड (सोपे)

B. लिंग बदला - 1 गुणाचे प्रश्न

63. मुलगा (सोपे)

64. मुलगी (सोपे)

65. शिक्षक (मध्यम)

66. मुख्याध्यापक (कठीण)

67. बाई (सोपे)

C. विरुद्धार्थी शब्द लिहा - 1 गुणाचे प्रश्न

68. लहान (सोपे)

69. स्वच्छ (सोपे)

70. कडू (सोपे)

71. उष्णता (मध्यम)

72. वाढणे (मध्यम)

73. जुने (सोपे)

D. समानार्थी शब्द लिहा - 1 गुणाचे प्रश्न

74. झाड (सोपे)

75. हवा (सोपे)

76. पाणी (सोपे)

77. शरीर (मध्यम)

78. मुलगा (सोपे)

---

उत्तरसूची

I. बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)

1.    C) पटांगणात

2.   B) झाडे लावणे

3.   C) एकेक झाड आणण्याची

4.   C) वनमहोत्सव

5.   B) आंब्याचे

6.   B) लोणचे

7.   B) तोरण

8.   D) तुळशीचे

9.   C) औषधी

10. B) स्वच्छ आणि निरोगी

11.  B) स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता

12. C) औषधी

13. C) कडू आणि जंतूनाशक

14. B) झीज

15. B) वनाचा मोठा उत्सव

16. B) लोकसंख्या

17. B) बागांचे

18. B) तिथे मोठे शहर असूनसुद्धा प्रदूषण कमी आहे म्हणून

19. B) मुले (शेवटी "चला रे मोठ्याने म्हणा" असे शिक्षक म्हणतात आणि मग मुले म्हणतात.)

20.     B) लहान रोपटे

II. रिकाम्या जागा भरा

21. पटांगणात

22.      7 जुलै

23.      गोड

24.     इमारतींसाठी

25.     वेडा-बाई

26.     कफ

27.      रक्त

28.     त्वचारोग

29.     पर्यावरणाचा

30.     झाडं

III. जोड्या जुळवा

31.  

1.    श्रीधर - B. आंब्याचे रोप आणणारा

2.   मंजिरी - D. तुळशीचे रोप आणणारी

3.   महादेव - C. वनमहोत्सव म्हणजे काय विचारणारा

4.   राधा - A. कडुलिंबाच्या पानांबद्दल बोलणारी

5.   फातिमा - E. वनमहोत्सव का साजरा करायचा असे विचारणारी

IV. एका वाक्यात उत्तरे लिहा

32.      मुले प्रार्थनेला पटांगणात जमली.

33.      वनमहोत्सव 7 जुलै रोजी साजरा करतात.

34.     कच्च्या कैऱ्यांपासून लोणचे, पन्हे, चटणी व जाम तयार केले जातात.

35.     वनमहोत्सव म्हणजे वनाचा मोठा उत्सव म्हणजेच झाडांचे महत्त्व ओळखून झाडे लावणे व ती जोपासणे होय.

36.     लोकसंख्या वाढत असल्यामुळे विकासासाठी प्रचंड प्रमाणात झाडं तोडली जात आहेत, त्यामुळे पावसाचे प्रमाण कमी होत आहे.

37.      बेंगळूरु शहर 'ग्रीन सिटी' म्हणून ओळखले जाते.

38.     शिक्षकांनी सांगितले.

39.     कडुलिंब ही औषधी वनस्पती 'कडू' असली तरी गुणकारी आहे.

40.     झाडांमुळे हवा शुद्ध राहते.

V. 2-3 वाक्यात उत्तरे लिहा

41. तुळस ही एक औषधी वनस्पती आहे. तिच्यामुळे भोवतालची हवा स्वच्छ आणि निरोगी राहते. तिच्याकडून प्राणवायूचा पुरवठा भरपूर होतो. तुळशीचे पान अथवा त्याचा रस प्याल्याने स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढते.

42.     कडुलिंबाच्या झाडाचे पान, फूल, साल, खोड, काड्या, लिंबोळ्या सर्व काही औषधी आहे. यापासून रक्तशुद्धी होते. खरूज, गजकर्ण, नायटा यासारखे त्वचारोगही बरे होतात. याच्या काड्यातील रस कडू आणि जंतूनाशक असल्याने दातातील कीड मरते.

43.     सर्व झाडे उपयुक्त आहेत कारण झाडांमुळे हवा शुद्ध राहते. जमिनीची झीज कमी होते. शेतीला आवश्यक पाऊस यामुळेच पडतो. पर्यावरणाचा समतोल राखला जातो.

44.     आपल्या देशात दिवसेंदिवस लोकसंख्या वाढत आहे. त्यामुळे विकासासाठी प्रचंड प्रमाणात झाडे तोडली जात आहेत, ज्यामुळे पावसाचे प्रमाण कमी होऊन उष्णतेचे प्रमाण वाढत आहे. मानवी जीवनावर होणारे दुष्परिणाम टाळण्यासाठी वनमहोत्सव साजरा केला जातो.

45.     मी लावलेल्या रोपाची नियमितपणे निगा राहीन. त्याला दररोज पाणी घालीन, खत घालीन, आवश्यकतेनुसार त्याची छाटणी करीन आणि कीटकांचा प्रादुर्भाव होऊ नये म्हणून काळजी घेईन. (इतर योग्य उत्तरे स्वीकार्य)

46.     बेंगळूरुमध्ये जिथे जिथे मोकळ्या जागा आहेत, तिथे तिथे छोटे-मोठे सुंदर बगीचे तयार केले आहेत. हे शहर मोठे असूनसुद्धा येथे प्रदूषण कमी आहे. त्यामुळे बेंगळूरुला 'बगिच्यांचे शहर' म्हणतात.

47.     आंब्याची पाने शुभप्रसंगी तोरण बांधण्यासाठी वापरली जातात. तसेच या झाडाचे लाकूड इमारतींसाठी वापरले जाते.

VI. वाक्य कोणी कोणाला उद्देशून म्हटले आहे ते लिहा

48.     श्रीधरने शिक्षकांना म्हटले.

49.     गोविंदने मंजिरीला म्हटले.

50.     शिक्षकांनी महादेवाला म्हटले.

51. जॉनने शिक्षकांना म्हटले.

52.     सायलीने शिक्षकांना म्हटले.

VII. खालील वाक्य अर्थपूर्ण पद्धतीने लिहा

53.     शुभप्रसंगी पानांचे तोरण बांधले जाते.

54.     मी तुळशीचे रोप आणले आहे.

55.     तुळशीच्या रोपामुळे प्राणवायूचा भरपूर पुरवठा होतो.

56.     सारीच झाडे उपयुक्त आहेत.

57.     झाडामुळे हवा शुद्ध राहते.

VIII. व्याकरण

A. वचन बदला

58.     रोपे

59.     फळे

60.     काड्या

61. शंका (एकवचन आणि अनेकवचन समान)

62.     झाडे

B. लिंग बदला

63.     मुलगी

64.     मुलगा

65.     शिक्षिका

66.     मुख्याध्यापिका

67.     दादा/भाऊ (वेडा-बाई या संदर्भात, जर व्यक्तीबद्दल असेल तर पुरुष)

C. विरुद्धार्थी शब्द लिहा

68.     मोठे

69.     अस्वच्छ/गलिच्छ

70.     गोड

71.     शीतलता

72.      कमी होणे

73.      नवीन

D. समानार्थी शब्द लिहा

74.     वृक्ष

75.     वायू/पवन

76.     जल

77.      देह

78.     पोरगा